Trẻ Bị Tiêu Chảy — Bù Nước Đúng Cách Từ Dược Sĩ
Giới thiệu
Tiêu chảy ở trẻ em là một vấn đề sức khỏe phổ biến, đặc biệt là ở trẻ dưới 5 tuổi. Điều quan trọng nhất khi trẻ bị tiêu chảy là bù nước đúng cách để tránh mất nước. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân tiêu chảy, dấu hiệu mất nước, cách bù nước đúng, và khi nào cần đi viện.
Nguyên nhân tiêu chảy ở trẻ
Tiêu chảy ở trẻ em có thể do nhiều nguyên nhân gây ra: Nhiễm virus: Norovirus, rotavirus, adenovirus là những nguyên nhân phổ biến nhất.
Gây tiêu chảy cấp tính, thường tự khỏi trong 3-7 ngày.
Nhiễm vi khuẩn: E. coli, Salmonella, Shigella.
Thường gây tiêu chảy nặng hơn.
Ký sinh trùng: Giardia, Entamoeba.
Thường gây tiêu chảy kéo dài.
Dị ứng thực phẩm: Dị ứng sữa bò, trứng, đậu phộng.
Nhạy cảm với lactose: Trẻ không thể tiêu hóa lactose, thường bị tiêu chảy sau uống sữa.
Ăn thực phẩm không sạch: Thức ăn mọc mốc, chứa vi khuẩn, hoặc không được nấu đủ.
Kháng sinh: Một số loại kháng sinh có thể gây rối loạn flota ruột.
Stress hoặc thay đổi.
Chế độ ăn: Ăn quá nhiều trái cây, nước ép trái cây, hay những thực phẩm không quen có thể gây tiêu chảy.
Tất cả những nguyên nhân này có thể được xác định thông qua kiểm tra y tế.
Dấu hiệu mất nước ở trẻ
Mất nước là biến chứng nguy hiểm nhất của tiêu chảy ở trẻ.
Cần nhận biết sớm các dấu hiệu mất nước: Mất nước nhẹ: Miệng khô, nước bọt ít, nước tiểu vàng sẫm, da khô hơn bình thường.
Mất nước vừa: Miệng rất khô, nước bọt rất ít, nước tiểu rất vàng hoặc không tiểu gì, mắt hơi lõm vào, chóc tím nhẹ ở môi và tay.
Mất nước nặng: Miệng rất khô, không có nước bọt, không tiểu hoặc tiểu ra rất ít, mắt rất lõm vào, da rầu, lạnh, mạch nhanh, huyết áp thấp, co giật, hôn mê.
Nếu trẻ gặp dấu hiệu mất nước vừa hoặc nặng, cần đi viện ngay để được truyền dịch.
Bù nước đúng cách (Oresol)
Bù nước là điều quan trọng nhất khi trẻ bị tiêu chảy.
Cách bù nước đúng cách bao gồm: Sử dụng Oresol (dung dịch muối glucose): Đây là dung dịch được WHO khuyến cáo sử dụng khi bị tiêu chảy.
Oresol chứa các chất điện giải cần thiết (natrium, kali, clor, glucose) giúp bù lại những chất bị mất qua tiêu chảy.
Cách pha: Hòa 1 gói Oresol (25-29 grams) vào 1 lít nước sạch, khuấy đều.
Cách dùng: Cho trẻ uống nhỏ từng ngụm liên tục.
Hãy cho trẻ uống khoảng 5-10 ml (1-2 thìa cà phê) sau mỗi lần tiêu chảy hoặc nôn.
Lượng nước cần bù tùy theo nặng nhẹ mất nước.
Lưu ý quan trọng: Không nên dùng nước muối hoặc nước quá ngọt.
Nước muối bình thường (0.9%) không chứa glucose và chất điện giải đầy đủ.
Nước quá ngọt (nước ép trái cây, soda) có thể làm tiêu chảy nặng hơn.
Nếu không có Oresol, có thể pha dung dịch tạm thời bằng: 1 lít nước, 6 thìa cà phê đường, 1/2 thìa cà phê muối, 1 quả chanh ép.
Tuy nhiên, Oresol chính thức vẫn tốt hơn.
Chế độ ăn khi trẻ tiêu chảy
Chế độ ăn phù hợp giúp giảm tiêu chảy và phục hồi nhanh: Ngay khi có tiêu chảy (6-24 giờ đầu): Không ăn thực phẩm rắn, chỉ uống dung dịch bù nước (Oresol) hoặc nước.
Sau 24 giờ hoặc khi tiêu chảy bắt đầu thuyên giảm: Giới thiệu từ từ những thực phẩm nhẹ như cơm cháy, cháo, bánh mì mặn, trứng luộc, cá luộc.
Tránh những thực phẩm như: Thực phẩm béo (dầu, mỡ, thịt mỡ), sữa (ngoại trừ sữa bột có lactose thấp), hoa quả tươi (ngoại trừ chuối), đồ cay, đồ ngọt, nước ép trái cây.
Tiếp tục cho trẻ bú (nếu cho sữa mẹ): Không cần ngưng sữa mẹ, tiếp tục cho bú bình thường.
Nếu cho sữa bột: Nếu tiêu chảy do dị ứng lactose, cần chuyển sang sữa không lactose.
Thời gian hồi phục: Trẻ thường bắt đầu ăn được sau 2-3 ngày.
Quay trở lại chế độ ăn bình thường từ từ sau khi tiêu chảy hết.
Khi nào cần nhập viện?
Mặc dù hầu hết các trường hợp tiêu chảy có thể được chăm sóc tại nhà, nhưng có những tình huống cần nhập viện: Mất nước nặng: Dấu hiệu như tôi nêu ở trên (mắt lõm, da rầu, mạch nhanh, huyết áp thấp).
Tiêu chảy kéo dài hơn 2 tuần hoặc tiêu chảy nặng liên tục.
Tiêu chảy đi kèm với sốt cao (trên 39°C) hoặc sốt kéo dài.
Phân có máu hoặc nhầy.
Nôn liên tục, không thể bù nước bằng cách uống.
Trẻ nhập viện (đặc biệt là trẻ dưới 6 tháng).
Trẻ có các bệnh lý khác hoặc hệ miễn dịch yếu.
Nếu bạn không chắc liệu có cần nhập viện hay không, hãy liên hệ với bác sĩ để được tư vấn.
Câu hỏi thường gặp
Cần bù nước bao lâu khi trẻ bị tiêu chảy?
Cần tiếp tục bù nước cho đến khi tiêu chảy hết và nước tiểu trở lại bình thường (có màu vàng nhạt).
Có thể sử dụng nước cốt bí đỏ hoặc cháo để bù nước không?
Không nên, vì chúng không chứa các chất điện giải cần thiết. Oresol vẫn là lựa chọn tốt nhất.
Quay trở lại sữa mẹ hay sữa bột khi trẻ bị tiêu chảy?
Tiếp tục cho sữa mẹ bình thường. Nếu cho sữa bột, có thể tiếp tục, nhưng nếu tiêu chảy do dị ứng lactose, chuyển sang sữa không lactose.
Tiêu chảy ở trẻ bao lâu thì hết?
Tiêu chảy do virus thường hết trong 3-7 ngày. Tiêu chảy do vi khuẩn có thể kéo dài 1-2 tuần.
Có thể dùng kháng sinh cho tiêu chảy?
Không phải lúc nào cũng cần kháng sinh. Tiêu chảy do virus không cần. Tiêu chảy do vi khuẩn nặng có thể cần. Bác sĩ sẽ xác định.
Probiotics có giúp tiêu chảy hết nhanh không?
Có, một số nghiên cứu cho thấy probiotics có thể giúp giảm thời gian tiêu chảy. Nhưng cần lựa chọn men tốt và dùng đúng liều.
Sản phẩm khuyên dùng
Cần tư vấn từ dược sĩ?
Miễn phí, trực tuyến 24/7