Sốt Ở Trẻ — Khi Nào Cần Cấp Cứu? Hướng Dẫn Hạ Sốt
Giới thiệu
Sốt là một triệu chứng phổ biến ở trẻ em, nhưng nó thường khiến bố mẹ rất lo lắng. Tuy nhiên, sốt thường là dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch của trẻ đang hoạt động để chống lại bệnh tật. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ sốt là gì, khi nào là nguy hiểm, cách hạ sốt đúng cách, và khi nào cần đi khám bác sĩ.
Bao nhiêu độ là sốt?
Nhiệt độ cơ thể bình thường ở trẻ em thường từ 36.5°C đến 37.5°C, nhưng có thể thay đổi tùy theo thời gian trong ngày, hoạt động, hoặc vị trí đo nhiệt độ.
Sốt được định nghĩa là nhiệt độ trực tràng 38°C hoặc cao hơn.
Tuy nhiên, để đơn giản, nhiệt độ miệng 37.5°C hoặc cao hơn, hoặc dưới tay 37.2°C hoặc cao hơn cũng được coi là sốt.
Mức độ sốt có thể phân loại như sau: Sốt nhẹ: 38-38.5°C.
Sốt vừa: 38.5-39.5°C.
Sốt cao: 39.5-40.5°C.
Sốt rất cao (sốt liên tục): Trên 40.5°C.
Điều quan trọng là cách đo nhiệt độ cũng ảnh hưởng đến kết quả.
Đo bằng nhiệt kế điện tử qua miệng hoặc dưới tay là phương pháp an toàn nhất cho trẻ nhỏ.
Đo qua trực tràng (trong hậu môn) cho kết quả chính xác nhất nhưng cần cẩn thận.
Không nên đo qua tai hoặc trán vì kết quả có thể không chính xác.
Khi nào sốt là nguy hiểm?
Không phải tất cả sốt đều nguy hiểm, nhưng có những dấu hiệu cần chú ý: Sốt ở trẻ dưới 3 tháng tuổi: Bất kỳ sốt nào ở trẻ dưới 3 tháng đều cần đi khám bác sĩ ngay vì nguy cơ nhiễm trùng nặng.
Sốt cao kéo dài: Sốt trên 39-40°C kéo dài hơn 3 ngày cần đi khám.
Sốt đi kèm với các triệu chứng khác: Khó thở, co giật, bất thường về hành vi, quấy khóc quá mức, dốc, chảy máu mũi, phát ban, nôn, tiêu chảy nặng.
Trẻ lơ đãng hoặc khó chịu quá mức.
Sốt không hạ được sau 48 giờ dùng thuốc.
Ngoài ra, nếu bạn cảm thấy bất kỳ điều gì bất thường, tốt nhất là liên hệ với bác sĩ.
Một điểm quan trọng là sốt cao (trên 40.5°C) hiếm khi gây hại trực tiếp, nhưng nó có thể là dấu hiệu của bệnh lý nặng cần được chẩn đoán.
Hạ sốt đúng cách
Khi trẻ bị sốt, có nhiều cách để giúp hạ sốt và làm cho trẻ cảm thấy thoải mái: Biện pháp không dùng thuốc: Tháo bỏ quần áo thặt từng lớp, giữ trẻ mặc thoáng mát.
Tắm ấm (không lạnh quá) bằng nước khoảng 27-32°C để giúp hạ sốt.
Đắp lạnh trán bằng khăn ẩm (không lạnh quá).
Giữ phòng mát mẻ, tránh quá nóng.
Cho trẻ uống đầy đủ nước để tránh mất nước.
Cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ.
Thuốc hạ sốt: Paracetamol (Tylenol): Liều lượng thường là 10-15 mg/kg trên mỗi liều, cho 4-6 giờ một lần, tối đa 5 liều trong 24 giờ (không quá 50 mg/kg/ngày).
Ibuprofen (Advil, Motrin): Liều lượng thường là 5-10 mg/kg mỗi liều, cho 6-8 giờ một lần, tối đa 40 mg/kg/ngày.
Cơm quan khuyến cáo sử dụng paracetamol hoặc ibuprofen, không nên dùng cả hai cùng lúc.
Không nên dùng aspirin cho trẻ dưới 18 tuổi vì nguy cơ Reye's syndrome.
Quan trọng là tuân thủ liều lượng theo cân nặng của trẻ, không nên vượt quá liều khuyến cáo.
Liều dùng thuốc hạ sốt theo cân nặng
Dưới đây là bảng liều dùng paracetamol và ibuprofen theo cân nặng của trẻ: Paracetamol (Tylenol): 6-12 kg: 120 mg/liều, 4-6 giờ/lần. 12-24 kg: 250 mg/liều, 4-6 giờ/lần. 24-36 kg: 500 mg/liều, 4-6 giờ/lần.
Trên 36 kg: 500-1000 mg/liều, 4-6 giờ/lần.
Ibuprofen: 6-12 kg: 50-100 mg/liều, 6-8 giờ/lần. 12-24 kg: 100-200 mg/liều, 6-8 giờ/lần. 24-36 kg: 200-300 mg/liều, 6-8 giờ/lần.
Trên 36 kg: 200-400 mg/liều, 6-8 giờ/lần.
Lưu ý rằng liều lượng này chỉ là hướng dẫn chung, và cần tư vấn với bác sĩ hoặc dược sĩ về liều lượng chính xác cho trẻ của bạn.
Một số loại sốt thực sự cần được điều trị nguyên nhân, không chỉ hạ sốt.
Vì vậy, nếu sốt kéo dài hoặc trẻ gặp các triệu chứng khác, cần đi khám bác sĩ để chẩn đoán.
Chăm sóc tại nhà khi trẻ bị sốt
Ngoài hạ sốt, cần chăm sóc toàn diện cho trẻ bị sốt: Theo dõi nhiệt độ: Đo nhiệt độ mỗi 2-4 giờ hoặc hơn tùy theo tình trạng.
Ghi lại các lần đo để báo cáo cho bác sĩ nếu cần.
Cho uống nước và chất lỏng: Nước, nước ấm cam, nước muối sinh lý, sữa.
Tránh những thức uống có đường quá nhiều vì có thể gây buồn nôn.
Ăn uống nhẹ: Cho trẻ ăn những thức ăn nhẹ như cơm cháy, cháo, bánh mì mặn.
Không ép buộc ăn nếu trẻ không muốn.
Theo dõi các triệu chứng khác: Nôn, tiêu chảy, phát ban, khó thở, co giật, v.v.
Giặt tay sạch: Để tránh lây bệnh cho người khác và giảm nguy cơ nhiễm trùng thứ phát.
Tránh để trẻ gặp những người khác: Cho đến khi bác sĩ khẳng định trẻ không còn lây nhiễm.
Nếu bạn không chắc liệu có nên dùng thuốc hay đi khám không, tốt nhất là liên hệ với bác sĩ để được tư vấn.
Câu hỏi thường gặp
Sốt cao có gây tổn thương não không?
Sốt cao (chỉ là nhiệt độ) hiếm khi gây tổn thương não. Tuy nhiên, một số bệnh gây sốt cao (như viêm não) có thể gây tổn thương. Vì vậy, cần tìm hiểu nguyên nhân gây sốt.
Co giật do sốt cao có nguy hiểm không?
Co giật do sốt cao (febrile seizure) thường không nguy hiểm mạng và hết tự động, nhưng rất nguy hiểm. Nếu trẻ co giật, hãy nằm trẻ nằm xuống, tránh vật gây tổn thương, và gọi cấp cứu ngay.
Bao lâu thì sốt hết khi dùng thuốc?
Thuốc hạ sốt thường bắt đầu có tác dụng trong 30-60 phút, và sốt có thể hạ 1-2°C. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân sốt không được điều trị, sốt có thể tái phát.
Nên dùng paracetamol hay ibuprofen?
Cả hai đều hiệu quả. Paracetamol an toàn hơn cho trẻ nhỏ và ít tác dụng phụ hơn. Ibuprofen tác dụng lâu hơn nhưng không nên dùng cho trẻ dưới 6 tháng.
Có thể dùng nhiều thuốc hạ sốt khác nhau không?
Không nên dùng paracetamol và ibuprofen cùng lúc. Nên dùng một loại theo hướng dẫn, chỉ chuyển sang loại khác nếu loại đầu tiên không hiệu quả.
Khi nào cần đi viện vì sốt?
Cần đi viện ngay nếu: trẻ dưới 3 tháng bị sốt, sốt kèm khó thở, sốt cao kéo dài hơn 3 ngày, trẻ lơ đãng, hoặc có các triệu chứng khác đáng lo ngại.
Sản phẩm khuyên dùng
Cần tư vấn từ dược sĩ?
Miễn phí, trực tuyến 24/7