Triglyceride Cao: Nguyên Nhân, Nguy Hiểm & Cách Điều Trị Hiệu Quả

Triglyceride là một loại chất béo (lipid) chính được tìm thấy trong máu.

Khi bạn ăn, cơ thể lấy những calorie không sử dụng ngay lập tức và chuyển đổi chúng thành triglyceride, lưu trữ ở các tế bào mỡ để sử dụng sau này.

Điều này là bình thường, nhưng khi lượng triglyceride quá cao, nó trở thành vấn đề.

Chỉ số triglyceride bình thường nên dưới 150 mg/dL.

Từ 150-199 mg/dL là hơi cao, 200-499 mg/dL là cao, và trên 500 mg/dL là rất cao và cần sự chú ý ngay lập tức.

Triglyceride cao không có triệu chứng rõ ràng — đó là tại sao nó được gọi là 'kẻ giết người im lặng' giống như cao huyết áp.

Một chỉ số triglyceride cao liên quan đến:

1. tăng nguy cơ xơ vữa động mạch (atherosclerosis),
2. tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ,
3. viêm tụy cấp (nếu triglyceride quá cao, trên 500 mg/dL),
4. hội chứng chuyển hóa (metabolic syndrome).

Do đó, giữ triglyceride ở mức bình thường là rất quan trọng.

Triglyceride cao có thể do nhiều nguyên nhân.

Nguyên nhân chính bao gồm: 1.

Ăn quá nhiều đường và carbohydrate tinh chế — đây là nguyên nhân phổ biến nhất.

Khi bạn ăn đường, nó bị chuyển đổi thành triglyceride rất nhanh. 2.

Thừa cân và béo phì — các tế bào mỡ tăng cường sản xuất triglyceride. 3.

Uống rượu — rượu là 'chất béo sinh thái học' cho cơ thể, dễ chuyển đổi thành triglyceride. 4.

Thiếu hoạt động thể chất — hoạt động giúp cơ thể sử dụng triglyceride. 5.

Tiểu đường không kiểm soát — khi đường máu cao, triglyceride cũng cao. 6.

Rối loạn tuyến giáp — tuyến giáp chậm làm tăng triglyceride. 7.

Một số thuốc — như corticosteroid, estrogen (thuốc tránh thai), beta-blocker, retinoid. 8.

Bệnh gan — gan bị tổn thương không thể xử lý triglyceride tốt. 9.

Bệnh thận — thận tổn thương không thể loại triglyceride khỏi cơ thể. 10.

Di truyền — nếu bố mẹ bạn có triglyceride cao, bạn cũng có nguy cơ cao.

Triglyceride cao thường đi kèm với cholesterol không tốt.

Khi triglyceride cao, HDL (cholesterol tốt) thường thấp, và LDL (cholesterol xấu) thường cao.

Tình trạng này gọi là 'dyslipidemia' — rối loạn chất béo máu.

Hội chứng chuyển hóa (metabolic syndrome) là một tình trạng mà người bệnh có cơ bắp ngô, huyết áp cao, đường máu cao, triglyceride cao, và HDL thấp — tất cả những yếu tố này kết hợp làm tăng nguy cơ bệnh tim đáng kể.

Điều quan trọng là theo dõi cả triglyceride lẫn cholesterol, không chỉ một trong hai.

Khi điều chỉnh chế độ ăn và lối sống, cả hai chỉ số thường cải thiện cùng lúc.

Nếu bạn có cả cholesterol cao và triglyceride cao, cần sự chú ý đặc biệt đến sức khỏe tim mạch của bạn.

Yếu tố quan trọng nhất để giảm triglyceride là giảm đường và carbohydrate tinh chế.

Các thực phẩm này bao gồm: nước ngọt có đường, bánh kẹo, bánh mì trắng, cơm trắng, mì ăn liền, bánh ngọt, bơ đậu phộng ngọt, và nhiều thực phẩm chế biến khác.

Khi ăn những thực phẩm này, đường được hấp thụ nhanh, huyết áp đường tăng, cơ thể tiết ra insulin, và insulin chuyển đổi đường dư thừa thành triglyceride.

Thay vào đó, hãy chọn carbohydrate phức tạp: ngũ cốc nguyên hạt (lúa mạch, yến mạch), rau xanh, hoa quả (một số loại trái cây chứa đường nhiều nên ăn vừa phải), đậu, khoai.

Những thực phẩm này chứa fiber cao, giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường, giữ huyết áp đường ổn định, và giảm nhu cầu insulin.

Giảm đường cũng giúp giảm cân, và mỗi kilogram giảm cân có thể hạ triglyceride khoảng 1-2 mg/dL.

Rượu là nguyên nhân rất mạnh gây tăng triglyceride.

Ngay cả một ly rượu có thể tạm thời tăng triglyceride.

Những người uống rượu thường xuyên có triglyceride cao mãn tính.

Nếu triglyceride của bạn cao, nên tránh rượu hoàn toàn, ít nhất cho đến khi triglyceride trở về bình thường.

Hoạt động thể chất là một cách hiệu quả khác để giảm triglyceride.

Tập thể dục giúp cơ thể sử dụng triglyceride như nhiên liệu, từ đó làm giảm lượng triglyceride trong máu.

Các nghiên cứu cho thấy tập luyện ít nhất 150 phút/tuần (hoạt động vừa phải) có thể giảm triglyceride lên tới 20-30%.

Những hoạt động đơn giản như đi bộ nhanh, bơi lội, đạp xe, hay nhảy dây đều hiệu quả.

Thậm chí tập luyện cường độ cao trong khoảng thời gian ngắn cũng rất tốt.

Omega-3 từ cá và các nguồn thực vật có tác dụng mạnh giảm triglyceride.

Cá giàu omega-3 bao gồm: cá hồi, cá trích, cá mòi, cá tuyết, cá ngừ.

Ăn 2-3 suất cá/tuần có thể giảm triglyceride 20-30%.

Bạn cũng có thể dùng dầu cá (omega-3 supplement) — các nghiên cứu cho thấy 2-3 gram EPA + DHA/ngày có thể giảm triglyceride hiệu quả.

Ngoài cá, các nguồn omega-3 thực vật bao gồm: hạt lúa mạch, hạt chia, hạt vừng, các loại hạt, dầu vừng.

Ngoài omega-3, các chất béo không bão hòa khác cũng tốt: dầu olive, dầu hạt cải, bơ, các loại hạt.

Những chất béo này giúp giảm viêm và hỗ trợ sức khỏe tim mạch.

Tuy nhiên, hãy hạn chế chất béo bão hòa (thịt đỏ, bơ, kem, phô mai toàn phần) và loại bỏ chất béo chuyển hóa hoàn toàn.

Nếu các thay đổi lối sống không đủ, bác sĩ có thể kê thuốc.

Hai loại thuốc chính được sử dụng là: 1.

Fibrate (gemfibrozil, fenofibrate) — đây là loại thuốc được thiết kế đặc biệt để giảm triglyceride, có thể giảm 20-50%. 2.

Statin (atorvastatin, simvastatin) — mặc dù thiết kế để giảm LDL, statin cũng giảm triglyceride 10-30%.

Nếu triglyceride bạn cực kỳ cao (trên 500 mg/dL) và có nguy cơ viêm tụy, bác sĩ có thể kê fibrate nhanh chóng.

Nếu triglyceride cao và cholesterol cũng cao, bác sĩ có thể kê cả statin lẫn fibrate.

Omega-3 prescription (4 gram/ngày) cũng có thể được kê nếu triglyceride rất cao.

Tuy nhiên, hãy nhớ rằng thuốc là bổ sung cho lối sống lành mạnh, không phải thay thế.

Ngay cả khi dùng thuốc, vẫn cần giảm đường, tập luyện, và duy trì cân nặng khỏe mạnh.