ECG & Echocardiogram: Đọc Kết Quả & Hiểu Rõ Hình Ảnh Tim

ECG (Electrocardiogram) hay còn gọi là EKG, là một xét nghiệm ghi lại hoạt động điện của tim.

Tim đập bằng cách các tế bào tim tạo ra các tín hiệu điện, lan truyền qua cơ tim và gây ra sự co bóp. ECG ghi lại những tín hiệu điện này.

Máy ECG có 10 điện cực (electrode) được dán trên ngực, cánh tay, và chân.

Chúng ghi lại hoạt động điện từ các góc khác nhau, tạo ra một bức 'tranh toàn cảnh' về tim.

Kết quả được hiển thị dưới dạng một đồ thị sóng (wave tracing) với các giai đoạn được đánh nhãn: P wave (co tâm nhân), QRS complex (co tâm thất), ST segment (thời gian giữa các nhịp).

Bác sĩ đọc ECG bằng cách xem các sóng này và tìm kiếm những bất thường.

Ưu điểm: ECG nhanh (5-10 phút), không đau, rẻ, an toàn.

Nhược điểm: chỉ cho thấy hoạt động điện, không cho thấy cấu trúc tim chi tiết.

Những thông tin ECG có thể cung cấp: 1.

Nhịp tim (bình thường là 60-100 lần/phút). 2.

Nhịp tim bất thường (arrhythmia). 3.

Sẹo tim từ nhồi máu cũ. 4.

Phì đại tim (tim lớn). 5.

Cấp cứu tim (ST elevation trong nhồi máu cấp). 6.

Các bất thường khác.

Để đọc ECG, bạn cần hiểu các sóng chính:

1. P Wave: Sóng nhỏ, tròn, dương.

Đại diện cho co tâm nhân (hai buồng trên của tim).

Bình thường P wave kéo dài dưới 0.12 giây (3 ô nhỏ trên giấy ECG).

Nếu P wave bất thường (quá rộng, quá cao, hai đầu), có thể là dấu hiệu phì đại tâm nhân hoặc rối loạn nhịp tâm nhân.

1. PR Interval: Khoảng thời gian từ đầu P wave đến đầu Q (phần đầu QRS).

Bình thường 0.12-0.20 giây.

Nếu quá dài, có thể là block AV (bộ dẫn truyền của tim bị trễ).

Nếu quá ngắn, có thể là preexcitation (dẫn truyền bất thường).

1. QRS Complex: Sóng lớn, sắc nhọn.

Đại diện cho co tâm thất (hai buồng dưới của tim).

Bình thường kéo dài dưới 0.12 giây.

Nếu rộng hơn, có thể là block nhánh (branch block) hoặc rối loạn khác.

Cao độ (voltage) của QRS cũng quan trọng — quá cao có thể báo hiệu phì đại tâm thất.

1. ST Segment: Đoạn nằm ngang từ sau S đến trước T.

Bình thường phẳng hoặc hơi lên/xuống. ST elevation (nâng lên) trong nhồi máu cấp là dấu hiệu cấp cứu. ST depression (giảm) có thể báo hiệu ischemia (thiếu máu).

1. T Wave: Sóng tương đối lớn, tròn.

Đại diện cho sự thư giãn tâm thất.

Bình thường T wave hướng cùng chiều với QRS ở hầu hết các lead.

Sóng T bất thường có thể báo hiệu ischemia, viêm, hoặc các vấn đề khác.

Echocardiogram (echo) là một xét nghiệm sóng âm tạo ra hình ảnh tim.

Các sóng âm được phát từ một đầu dò (probe), phản chiếu lại từ các cấu trúc tim, và được ghi lại.

Không sử dụng bức xạ, hoàn toàn an toàn.

Các loại echo: 1.

Transthoracic echo (TTE): Đầu dò được đặp trên da ngực.

Đây là loại phổ biến nhất, 20-30 phút. 2.

Transesophageal echo (TEE): Đầu dò được đưa qua thực quản (sau gây mê).

Cho hình ảnh tốt hơn, thường dùng khi TTE không rõ hoặc cần lựng xem chi tiết tim phía sau.

Echo cho thấy: 1.

Kích thước các buồng tim (bình thường hay phì đại). 2.

Độ dày thành tim (bình thường hay thay đổi). 3.

Chức năng bơm (ejection fraction — EF) — tỷ lệ máu được bơm ra từ tâm thất.

Bình thường EF ≥ 50-55%. EF thấp (dưới 40%) báo hiệu suy tim. 4.

Các van tim (hoạt động bình thường hay bị hạn chế, bị rò rỉ, hoặc bị thay đổi). 5.

Cục máu đông, khối u tim, hoặc các cấu trúc bất thường. 6.

Áp lực trong tim và phổi.

Echo là xét nghiệm quan trọng để đánh giá cấu trúc và chức năng tim.

Các kết quả bất thường trên ECG bao gồm: 1.

Nhịp tim quá nhanh (tachycardia — trên 100 lần/phút) hoặc quá chậm (bradycardia — dưới 60 lần/phút). 2.

Atrial fibrillation (AF/rung nhĩ) — các sóng P không rõ, thay vào đó là các sóng nhỏ không đều. 3.

Atrial flutter — các sóng 'lưỡi cưa' trong P wave. 4.

Premature beats — nhịp bất thường nảy ra sớm hơn. 5.

Heart block — dẫn truyền bị chậm hoặc bị chặn (PR interval quá dài, dropped beats). 6.

Left ventricular hypertrophy (LVH — phì đại tâm thất trái) — QRS quá cao.

Thường do cao huyết áp dài hạn. 7.

Right ventricular hypertrophy (RVH) — thường do phổi hoặc suy tim.

10.

1. ST elevation — có thể báo hiệu nhồi máu cấp.
2. ST depression hoặc T wave inversion — có thể báo hiệu ischemia (thiếu máu).

Pathological Q waves — sẹo từ nhồi máu cũ. 11.

Prolonged QT interval — tăng nguy cơ rối loạn nhịp nguy hiểm. 12.

Wolff-Parkinson-White (WPW) — một bệnh di truyền có tìm đường dẫn truyền bất thường.

Không phải tất cả kết quả bất thường đều có nghĩa là có bệnh nặng — một số chỉ là biến thể bình thường.

Bác sĩ sẽ giải thích.

Các kết quả bất thường trên echo bao gồm: 1.

Phì đại tim (enlarged heart) — một hoặc nhiều buồng lớn hơn bình thường.

Có thể do cao huyết áp, bệnh tim van, suy tim, hoặc các nguyên nhân khác. 2.

Giảm ejection fraction (EF thấp) — EF 40-49% là suy tim nhẹ, dưới 40% là suy tim nặng.

Nguy cơ đột quỵ, rối loạn nhịp, và tử vong cao. 3.

Bệnh tim van — van bị hạn chế (stenosis) hoặc bị rò rỉ (regurgitation).

Ví dụ: mitral valve disease, aortic valve disease. 4.

Cục máu đông (thrombus) — hiếm gặp, nhưng nếu có, nguy cơ cao bị đột quỵ. 5.

Mýoca myocardium (cardiomyopathy) — cơ tim yếu vì nhiều lý do. 6.

Viêm cơ tim (myocarditis) — cơ tim bị viêm do virus hoặc các nguyên nhân khác.

Thường kèm theo suy tim. 7.

Viêm màng ngoài tim (pericarditis) — dịch quanh tim. 8.

Bệnh van tim bẩm sinh (congenital heart disease). 9.

Áp lực phổi cao (pulmonary hypertension) — mạch phổi bị hẹp, tim phải làm việc vất vả.

Những kết quả này cần theo dõi hoặc điều trị tùy mức độ nặng.

Ejection fraction (EF) là tỷ lệ máu được bơm ra từ tâm thất trái so với tổng lượng máu trong tâm thất.

Nó được tính bằng công thức: EF = [(End-diastolic volume - End-systolic volume) / End-diastolic volume] × 100%.

Giá trị bình thường: EF ≥ 50-55% được coi là bình thường.

Phân loại EF:

1. EF bình thường (≥ 50%): Tim bơm tốt.
2. EF giảm nhẹ (40-49%): Suy tim nhẹ, cần theo dõi và điều trị.
3. EF trung bình (30-39%): Suy tim trung bình, cần dùng thuốc.
4. EF thấp (< 30%): Suy tim nặng, nguy cơ cao, cần điều trị mạnh, có thể cần thiết bị (pacemaker, defibrillator). EF thấp tăng nguy cơ: đủ sức bơm máu không đủ => mệt mỏi, sốthở, sưng chân.

Rối loạn nhịp nguy hiểm.

Đột quỵ do tình máu đông.

Tử vong. EF được sử dụng để phân loại suy tim (NYHA functional class) và quyết định điều trị.

Theo dõi EF định kỳ rất quan trọng nếu bạn bị suy tim.

Khi nên làm ECG: 1.

Mọi người trên 40 tuổi nên có một ECG 'baseline' (xét nghiệm cơ sở để so sánh sau). 2.

Nếu có triệu chứng (đau ngực, khó thở, palpitations, ngất xỉu). 3.

Nếu bị cao huyết áp, cholesterol cao, hoặc các yếu tố nguy hiểm khác. 4.

Trước phẫu thuật (để kiểm tra tim có an toàn phẫu thuật không). 5.

Khi kiểm tra định kỳ.

Khi nên làm echo: 1.

Nếu ECG bất thường hoặc có triệu chứng nghi ngờ bệnh tim van. 2.

Nếu bạn bị suy tim hoặc LVH — cần đo EF. 3.

Nếu bạn có tiền sử gia đình bệnh tim hoặc van tim bẩm sinh. 4.

Sau nhồi máu — để đánh giá tổn thương. 5.

Nếu bạn có sốmũi, khó thở, mệt mỏi không rõ nguyên nhân.

Chuẩn bị:

1. ECG: Không cần chuẩn bị đặc biệt.

Mặc đồ rộng rãi.

Nếu lông ngực nhiều, có thể cạo một chút. 2.

Echo: Không cần nhịn ăn.

Mặc đồ thoải mái.

Sẽ dán bột để đầu dò dính trên da (không ảnh hưởng, rửa sạch sau).

Nằm yên trong khi kiểm tra.