Ù tai (tinnitus): Nguyên nhân và 5 supplement có chứng cứ khoa học

Ù tai có nhiều nguyên nhân:

• Tổn thương tế bào lông tai trong do tiếng ồn — phổ biến nhất.
• Tích tụ ráy tai cứng.
• Lão hóa thính lực (presbycusis).
• Bệnh Meniere — kèm chóng mặt, mất thính lực.
• Stress, lo âu, mất ngủ — không gây nhưng làm nặng hơn.
• Một số thuốc: aspirin liều cao, kháng sinh aminoglycosides, hóa trị.
• Bệnh tim mạch, cao huyết áp.
• Thiếu vi chất: B12, kẽm, magie.

Khoảng 80% trường hợp ù tai không tìm được nguyên nhân cụ thể.

Magie: giúp bảo vệ tế bào lông khỏi tổn thương do tiếng ồn. Một nghiên cứu trên American Journal of Otolaryngology cho thấy magie 167mg/ngày trong 3 tháng cải thiện ù tai ở một số người. Liều khuyến cáo 200-400mg/ngày dạng glycinate hoặc citrate.

Kẽm: nhiều nghiên cứu nhỏ cho thấy người ù tai có nồng độ kẽm thấp hơn. Bổ sung 50mg/ngày trong 2-3 tháng đã được thử — có thể giúp một phần. Lưu ý kẽm liều cao kéo dài có thể gây thiếu đồng — không tự dùng > 40mg/ngày dài hạn.

Vitamin B12: thiếu B12 liên quan đến ù tai và rối loạn thần kinh ngoại biên. Nếu xét nghiệm cho thấy B12 thấp, bổ sung 500-1000mcg/ngày có thể giúp. Người ăn chay nghiêm ngặt và người trên 50 tuổi (giảm hấp thu) có nguy cơ thiếu.

Ginkgo biloba: Cochrane Review 2013 cho thấy bằng chứng còn yếu cho ginkgo trong ù tai do nguyên nhân cụ thể, nhưng có thể giúp một số trường hợp ù tai do giảm tuần hoàn não. Liều 120-240mg/ngày EGb 761 chuẩn hóa. Tránh nếu đang dùng thuốc chống đông.

NAC là tiền chất glutathione — chất chống oxy hóa quan trọng. Một số nghiên cứu cho thấy NAC có thể giảm ù tai liên quan tổn thương do tiếng ồn:

• Liều 600-1200mg/ngày trong 2-3 tháng đã được thử nghiệm.
• Tác dụng phụ: buồn nôn, đau dạ dày — uống cùng bữa ăn.
• Tương tác: thuốc chống đông, nitroglycerin.

NAC thường được dùng song song với magie và kẽm để bảo vệ tế bào lông trong môi trường ồn ào.

Ngoài supplement, các biện pháp này có bằng chứng:

• Giảm tiếp xúc tiếng ồn — quy tắc 60-60 với tai nghe.
• Giảm caffeine và rượu — có thể làm nặng ù tai ở một số người.
• Giảm stress: thiền, yoga, hít thở sâu.
• Cải thiện giấc ngủ — ù tai thường nặng hơn khi mệt.
• Sound therapy — tiếng nền nhẹ (white noise, fan) giúp 'che' ù tai khi ngủ.
• CBT (Cognitive Behavioral Therapy) — giúp giảm ảnh hưởng của ù tai đến chất lượng cuộc sống.

Đến chuyên khoa Tai-Mũi-Họng nếu:

• Ù tai một bên kéo dài.
• Ù tai kèm giảm thính lực, chóng mặt — có thể là Meniere.
• Ù tai đập theo nhịp tim (pulsatile tinnitus) — kiểm tra mạch máu.
• Ù tai sau chấn thương đầu.
• Ù tai gây mất ngủ, ảnh hưởng nặng tâm lý.
• Ù tai mới xuất hiện sau khi dùng thuốc mới — báo bác sĩ.

Bác sĩ sẽ đo thính lực, tìm nguyên nhân và đề xuất điều trị phù hợp — bao gồm sound therapy, hearing aid, CBT, hoặc thuốc trong một số trường hợp.