Bronchodilators: Thuốc Mở Đường Thở & Hướng Dẫn Sử Dụng

Bronchodilators Là Các Loại Thuốc Giãn (Thư Giãn) Các Cơ Xung Quanh Các Đường Thở, Khiến Chúng Mở Rộng & Cho Phép Không Khí Lưu Thông Dễ Dàng Hơn.

Thiết Bị Hoạt Động Của Bronchodilators:

Around Các Đường Thở Có Các Vòng Cơ. Khi Các Cơ Này Co Thắt (Do Hen, COPD, Hoặc Các Bệnh Khác), Các Đường Thở Hẹp & Khó Thở. Bronchodilators Hoạt Động Bằng Cách:

1. Kích Thích Thụ Thể Beta-2: Beta-2 Agonists (Một Loại Bronchodilator) Kích Thích Các Thụ Thể Beta-2 Trên Cơ Đường Thở, Làm Cho Chúng Thư Giãn.

1. Chặn Các Thụ Thể Acetylcholine: Anticholinergics (Một Loại Bronchodilator Khác) Hoạt Động Bằng Cách Chặn Một Hóa Chất Gọi Là Acetylcholine, Thường Làm Cho Cơ Co Thắt. Bằng Cách Chặn Nó, Cơ Thư Giãn.

Kết Quả: Các Cơ Thư Giãn, Các Đường Thở Mở Rộng, Không Khí Lưu Thông Dễ Dàng Hơn, & Bệnh Nhân Cảm Thấy Dễ Thở Hơn.

Tác Dụng: Bronchodilators Có Tác Dụng Nhanh Chóng - Đôi Khi Trong Vài Phút Hoặc Vài Giờ, Tùy Thuộc Vào Loại.

Có Ba Loại Chính Của Bronchodilators:

1. Beta-2 Agonists ("Agonists" - Các Chất Kích Thích):

Cách Hoạt Động: Kích Thích Thụ Thể Beta-2 Trên Cơ Đường Thở, Khiến Chúng Thư Giãn.

Các Loại:

a) Ngắn Hạn (Short-Acting Beta-2 Agonists - SABA):

• Albuterol (Salbutamol) - Được Sử Dụng Thường Xuyên Nhất
• Terbutaline
• Levalbuterol
• Tác Dụng: 4-6 Giờ
• Sử Dụng: "Khi Cần Thiết" Cho Cơn Hen Cấp
• Tác Dụng: Nhanh (Vài Phút)

b) Dài Hạn (Long-Acting Beta-2 Agonists - LABA):

• Salmeterol
• Formoterol
• Vilanterol
• Indacaterol
• Tác Dụng: 12-24 Giờ
• Sử Dụng: Hàng Ngày Để Duy Trì Kiểm Soát
• Tác Dụng: Chậm Hơn SABA (Mất Vài Giờ Để Phát Huy Tác Dụng Đầy Đủ)

1. Anticholinergics:

Cách Hoạt Động: Chặn Acetylcholine, Một Hóa Chất Khiến Cơ Co Thắt. Bằng Cách Chặn Nó, Cơ Thư Giãn.

Các Loại:

a) Ngắn Hạn (Short-Acting Anticholinergics - SAAC):

• Ipratropium
• Tác Dụng: 4-6 Giờ

b) Dài Hạn (Long-Acting Anticholinergics - LAAC):

• Tiotropium
• Aclidinium
• Umeclidinium
• Tác Dụng: 12-24 Giờ

1. Phosphodiesterase-4 (PDE-4) Inhibitors:

Cách Hoạt Động: Giảm Viêm & Giãn Đường Thở Bằng Cách Ức Chế Enzyme PDE-4.

Ví Dụ:

• Roflumilast
• Tác Dụng: Chậm, Mất Vài Tuần Để Phát Huy Tác Dụng Đầy Đủ
• Sử Dụng: Cho COPD

Bình Xịt Kết Hợp:

Nhiều Bình Xịt Kết Hợp Hai Loại Bronchodilator Để Tăng Hiệu Quả:

• LABA + LAMA (Ví Dụ: Seretide, Symbicort)
• SABA + SAAC (Ví Dụ: Combivent)

Có Thể Xếp Hạng Theo Tác Dụng:

• SABA (Tác Dụng Nhanh Nhất, 4-6 giờ)
• Ipratropium (4-6 giờ)
• LABA (Tác Dụng Lâu Hơn, 12-24 giờ)
• LAMA (Tác Dụng Lâu Nhất, 12-24 giờ)

Sử Dụng Bronchodilators Ngắn Hạn (SABA) - "Rescue" Hoặc "Cứu Cấp" Inhalers:

Khi Nào: "Khi Cần Thiết" Khi Bạn Gặp Cơn Hen Cấp Hoặc Khó Thở Đột Ngột.

Tác Dụng: Nhanh (Thường Trong 5-15 Phút).

Thời Lượng: 4-6 Giờ.

Ví Dụ: Albuterol (Salbutamol) Là Thuốc Được Sử Dụng Phổ Biến Nhất.

Dấu Hiệu Bạn Cần Sử Dụng SABA Quá Thường Xuyên:

Nếu Bạn Sử Dụng SABA Nhiều Hơn Hai Ngày Một Tuần, Điều Này Cho Thấy Hen Không Được Kiểm Soát Tốt. Liên Hệ Với Bác Sĩ Để Điều Chỉnh Bình Xịt Duy Trì.

Sử Dụng Bronchodilators Dài Hạn (LABA, LAMA) - "Controller" Hoặc "Duy Trì" Inhalers:

Khi Nào: Hàng Ngày, Theo Hướng Dẫn.

Tác Dụng: Chậm (Mất Vài Giờ Đến Vài Ngày Để Phát Huy Tác Dụng Đầy Đủ).

Thời Lượng: 12-24 Giờ (Hoặc Dài Hơn).

Mục Đích: Duy Trì Kiểm Soát Hen Dài Hạn.

Rất Quan Trọng: Sử Dụng Mỗi Ngày Ngay Cả Khi Bạn Cảm Thấy Khỏe Mạnh. Nếu Bạn Dừng, Hen Sẽ Quay Lại.

Quy Tắc Nắng Tắt:

Hầu Hết Các Hướng Dẫn Khuyến Cáo Rằng Nếu Bạn Cần Bình Xịt Cứu Cấp Thường Xuyên (Nhiều Hơn Hai Ngày Một Tuần), Bạn Nên Đang Sử Dụng Một Bình Xịt Duy Trì Hàng Ngày.

Côn Hợp:

Đối Với Hen Vừa Đến Nặng, Bác Sĩ Thường Kê Đơn Cả Hai Loại:

1. Bình Xịt Duy Trì Hàng Ngày (LABA, LAMA, Corticosteroid)
2. Bình Xịt Cứu Cấp "Khi Cần Thiết" (SABA)

Cách Sử Dụng Bình Xịt Bronchodilator:

(Lưu Ý: Cách Sử Dụng Tương Tự Như Các Bình Xịt Hen Khác Được Mô Tả Trong Bài Viết "Bình Xịt Hen: Cách Dùng Đúng")

1. Lắc Bình Xịt: Lắc Mạnh Trong 10-15 Giây.

1. Thở Ra Hết.

1. Đặt Miếng Phun: Trong Miệng Hoặc Sử Dụng Spacer (Spacer Được Khuyến Khích).

1. Hít Vào Sâu & Nhấn Nút: Hít Vào Từ Từ & Sâu Khi Nhấn Nút Bình Xịt.

1. Giữ Hơi: Cố Gắng Giữ Hơi Trong 10 Giây.

1. Thở Ra: Thở Ra Từ Từ.

1. Nếu Cần Thêm: Chờ 30-60 Giây, Lắc Lại, Và Lặp Lại Nếu Cần Thêm Liều.

Sử Dụng Spacer:

Spracer Rất Được Khuyến Cáo Với Bronchodilators Vì Nó Tăng Hiệu Quả & Giảm Tác Dụng Phụ.

Sử Dụng Nebulizer:

Đối Với Trẻ Em Hoặc Những Người Gặp Khó Khăn Với Bình Xịt, Nebulizer (Máy Xịt Sương Mù) Có Thể Được Sử Dụng. Bạn Hít Vào Sương Mù Bronchodilator Qua Mặt Nạ Trong 5-15 Phút.

Tác Dụng Phụ Của Beta-2 Agonists (SABA & LABA):

Phổ Biến:

• Run Tay
• Nhịp Tim Nhanh (Tachycardia)
• Khó Ngủ
• Đau Đầu
• Cơ Bắp Căng

Thường Là Nhẹ & Tạm Thời. Nếu Tác Dụng Phụ Kéo Dài Hoặc Gây Bất Tiện, Hãy Nói Với Bác Sĩ.

Tác Dụng Phụ Của Anticholinergics (SAAM & LAMA):

Phổ Biến:

• Miệng Khô
• Khó Thở Ngôn Ngữ (Dysphonia)
• Ho (Do Miệng Khô)
• Táo Bón
• Khó Tiểu Nước

Thường Là Nhẹ & Có Thể Được Quản Lý (Ví Dụ: Uống Đủ Nước Cho Miệng Khô).

Hiếm Gặp Nhưng Nghiêm Trọng:

• Tăng Nhãn Áp (Thình Lình Khi Sử Dụng Anticholinergics Nebulized, Đặc Biệt Nếu Hít Vào Mắt)
• Khó Tiểu Nước Ở Những Người Có Phì Đại Tiền Liệt Tuyến

Tác Dụng Phụ Của PDE-4 Inhibitors:

• Buồn Nôn
• Tiêu Chảy
• Mất Cân Nặng
• Chứng Mất Ngủ

Tác Dụng Phụ Cardio (Nhịp Tim & Huyết Áp):

Beta-2 Agonists, Đặc Biệt SABA, Có Thể Tăng Nhịp Tim & Huyết Áp. Điều Này Thường Không Đáng Lo Ngại Ở Những Người Khỏe Mạnh, Nhưng Có Thể Là Một Mối Quan Tâm Cho Những Người Có Bệnh Tim. Nói Với Bác Sĩ Nếu Bạn Có Tiền Sử Bệnh Tim.

Không Nên Sử Dụng LABA Một Mình (Mà Không Có Corticosteroid):

Các Học Tập Đã Chỉ Ra Rằng Sử Dụng LABA Một Mình (Mà Không Có Corticosteroid Duy Trì) Có Thể Tăng Nguy Cơ Cơn Hen Cấp Nặng. Vì Lý Do Này, LABA Nên Luôn Được Sử Dụng Cùng Với Corticosteroid Hoặc Các Loại Thuốc Khác.

Bronchodilators Có Thể Tương Tác Với Một Số Loại Thuốc:

Thuốc Huyết Áp: Beta-2 Agonists Có Thể Tăng Nhịp Tim & Huyết Áp, Có Khả Năng Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Của Một Số Thuốc Huyết Áp. Nói Với Bác Sĩ Về Tất Cả Các Loại Thuốc Bạn Đang Dùng.

Thuốc Chứa Caffeine: Caffeine Có Thể Tăng Các Tác Dụng Phụ Của Beta-2 Agonists (Như Run & Tachycardia). Hạn Chế Caffeine Nếu Bạn Đang Sử Dụng SABA Thường Xuyên.

Thuốc Khác: Nói Với Bác Sĩ Hoặc Dược Sĩ Về Tất Cả Các Loại Thuốc Bạn Đang Dùng Trước Khi Bắt Đầu Bronchodilators.

Làm Sao Để Biết Bronchodilator Đang Hoạt Động:

1. SABA (Cứu Cấp):

• Bạn Cảm Thấy Dễ Thở Hơn Trong Vài Phút Đến Vài Giờ
• Khó Thở Giảm
• Bạn Có Thể Nói Được Những Câu Đầy Đủ
• Di Huyết Giảm Hoặc Biến Mất

1. LABA/LAMA (Duy Trì):

• Ít Cơn Hen Hơn
• Peak Flow Ổn Định Hoặc Cải Thiện
• Ít Khó Thở Hơn Khi Tập Luyện
• Có Thể Sử Dụng Bình Xịt Cứu Cấp Ít Hơn
• Ngủ Tốt Hơn

Khi Nào Cần Điều Chỉnh:

Nếu Bạn Vẫn Cần Sử Dụng SABA Quá Thường Xuyên (Hơn Hai Ngày Một Tuần), Hen Của Bạn Không Được Kiểm Soát Tốt. Liên Hệ Với Bác Sĩ Để:

• Tăng Liều LABA/LAMA
• Thêm Corticosteroid
• Thay Đổi Loại Thuốc

Ghi Chép Sử Dụng:

Ghi Chép:

• Khi Bạn Sử Dụng Bình Xịt
• Bao Nhiêu Lần
• Mức Độ Cải Thiện
• Bất Kỳ Triệu Chứng Hoặc Tác Dụng Phụ

Thông Tin Này Sẽ Giúp Bác Sĩ Đánh Giá Hiệu Quả & Điều Chỉnh Kế Hoạch Điều Trị.